Dr Alina Surmacka Szczęśniak PDF Drukuj E-mail
środa, 19 styczeń 2011

Dr SzczesniakNaukowiec w branży technologii żywności.

Ciesząca się światową renomą w swym zawodzie, twierdzi, że jej wzorem do naśladowania na wyższych studiach była Maria Skłodowska-Curie. Inspirację do rozwoju zainteresowań znalazła również w rodzinie. Wuj, Wacław Szukiewicz, był słynnym w przedwojennej Polsce inżynierem chemikiem, wynalazcą polskiego systemu produkowania kauczuku, a ojciec był inżynierem geodetą, prezesem związku polskich geodetów, 1 vice-prezesem Międzynarodowej Federacji Geodetów.

Urodzona w Polsce w 1925 r. podczas powstania warszawskiego w 1944 r. została wraz z matką wywieziona do Niemiec na przymusowe roboty. Wyzwolona przez wojska amerykańskie przyjechała do USA w 1946 r. dzięki staraniom swego wuja wcześniej sprowadzonego do Stanów przez rząd amerykański jako eksperta potrzebnego do narodowej gospodarki podczas wojny.

W 1948 r. ukończyła z wyróżnieniem studia chemii w prestiżowej żeńskiej uczelni Bryn Mawr College w Pennsylwanii. Zdecydowała wtedy, że nie chce pracować jako chemiczka przez resztę życia. Zainteresowały ją nauka o odżywianiu i technologia żywności (bromatologia), gdzie mogła zużytkować posiadaną już znajomość chemii. W 1952 r. otrzymała tytuł doktora, nauk z Massachusetts Institute of Technology (MIT), jednej z najbardziej poważanych politechnik w USA. Wytrwałość w kontynuowaniu wyższych studiów zawdzięcza matce która, nalegała, że w obecnych czasach kobieta musi mieć konkretny zawód dający możność zarobkowania i niezależność. Matka wiedziała z własnego doświadczenia jakie to jest ważne. Dobrze zarabiającego męża straciła w 1942 r. od kuli okupanta w masowej egzekucji pod Warszawą.

Po skończeniu studiów Dr. Szcześniak zaczęła pracować w Centralnym Laboratorium Badawczym General Foods (obecnie Kraft Foods, największa firma żywnościowa w USA) w Tarrytown nad rzeką Hudson koło Nowego Jorku. Przepracowała tam 34 lata przechodząc na wcześniejszą emeryturę w 1986 r. w randze „principal scientist”. Zajmowała się badaniami zasadniczymi i wdrożonymi, jak też zastosowaniem do przemysłu spożywczego technologii opracowanych w innych branżach przemysłowych lub na uniwersytetach.
Głównym tematem zainteresowań naukowych dr. Szcześniak była tekstura (tzn. własności fizyczne żywności takie jak chrupkość, żujność, soczystość, miękkość, itp.), które, wraz ze smakiem, zapachem i kolorem, decydują o akceptacji pokarmu.
Pionierskie prace na tym polu dały jej przydomek “matka tekstury”, nadany żartobliwie przez branżowych kolegów oraz medal Apperta, najwyższe odznaczenie jakie Instytut Technologów Spożywczych przyznaje swym członkom, w dziedzinie żywności - porównywalny do nagrody Nobla. Nazwany on jest od  Francuza, Mikołaja Apperta, który za czasów Napoleona odkrył proces puszkowania, jako metodę pozwalającą na długie przechowywanie jedzenia. Dr. Szcześniak była pierwszą i jak dotąd jedyną kobietą (wśród ponad 60 mężczyzn), która została  uhonorowana tą prestiżową nagrodą.

Przez wiele lat utożsamiano teksturę z jedną tylko charakterystyką uzależnioną od produktu. Udowodnienie przez dr. Szcześniak, że tak jak smak tekstura jest wielo-wymiarowa dało podłoże do opracowania przez nią instrumentalnych i sensorycznych metod profilowania tekstury, które są dzisiaj w szerokim globalnym zastosowaniu przez naukowców i techników w przemyśle i na uniwersytetach. W uznaniu jej wielu osiągnięć na polu naukowym otrzymała honorowy doktorat z Akademii Rolniczej w Poznaniu, medal Marii Skłodowskiej-Curie, jej młodzieńczej idolki, od Instytutu Piłsudskiego w Nowym Jorku i tytuł „Fellow” prestiżowej Międzynarodowej Akademii Technologii i Nauk Żywności. Posiada 12 patentów i 74 naukowych publikacji.

Była współtwórcą czasopisma "Journal of Texture Studies" oraz kilku biuletynów. Publikowała książki i wiele artykułów naukowych m.in. dla potrzeb militarnych. W General Foods Corporation zorganizowała  techniczną szkołę doskonalenia zawodowego, pełniąc obowiązki dziekana  szkoły przez 3 lata.  Zdobyte doświadczenie instruktora przeniosła na teren Polski organizując  pionierski kurs „Food Producer Development”.

W 1949 r. wyszła za mąż za Władysława Szcześniaka, więźnia Oświęcimia, prawnika i dziennikarza, który zmarł w 1984 r. Ma syna, Andrzeja, adwokata oraz dwoje wnucząt, Michała i Lisę.

Polonia Technica nadała dr Alinie Szcześniak w 2001 r. tytuł Członka Honorowego, za wybitne osiągnięcia naukowe oraz wkład pracy na rzecz polonijnej społeczności inżynierów i techników.

Źródła: American. Men and Women of Science, 1992-3; A Tribute to Alina Surmacka Szcześniak, American Polish Engineering Association, Warren MI, 1999; Archiwa Polonia Technica, Nowy Jork 2006.

Opracował: Janusz Zastocki

Ostatnia aktualizacja ( czwartek, 20 styczeń 2011 )
< Poprzedni   Następny >

Znajdź na portalu...

Nasi sponsorzy

Advertisement

Członkowie PT...

Dla członków Polonia Technica:
Wypełnij formę aby otrzymać dostęp